در بین قطعات موتور، سیستم تایمینگ نقشی حیاتی در هماهنگی حرکت سوپاپها و پیستونها دارد. این وظیفه معمولا بر عهده تسمه تایم یا زنجیر تایم است. اما تفاوت مهمی میان این دو وجود دارد: زنجیر تایم دوام بسیار بالاتری دارد و در برابر پارگی مقاومتر است. به همین دلیل، بسیاری از خودروسازان از جمله برندهای چینی، در سالهای اخیر به استفاده از زنجیر تایم در محصولات خود روی آوردهاند.
در این مقاله به بررسی کامل خودروهای چینی مجهز به زنجیر تایم در بازار ایران میپردازیم، تفاوت آن را با تسمه تایم توضیح میدهیم و مزایا، علائم خرابی و نکات مهم نگهداری این سیستم را مرور میکنیم تا اگر قصد خرید و فروش خودرو از برندهای چینی را دارید، انتخاب دقیقتر و آگاهانهتری داشته باشید.
زنجیر تایم چیست و چه فرقی با تسمه تایم دارد؟
زنجیر تایم و تسمه تایم هر دو وظیفهای مشابه دارند؛ یعنی هماهنگی دقیق بین حرکت میللنگ و میلسوپاپ را برقرار میکنند تا باز و بسته شدن سوپاپها با حرکت پیستونها همزمان باشد. تفاوت اصلی این دو قطعه در جنس و ساختار آنهاست.
زنجیر تایم معمولا از فولاد مقاوم ساخته میشود و مانند زنجیر دوچرخه، از چرخدندههای مخصوص عبور میکند. در مقابل، تسمه تایم از لاستیک تقویتشده با الیاف تشکیل شده و روی پولیهای پلاستیکی یا فلزی حرکت میکند.
از نظر دوام و نگهداری، زنجیر تایم بسیار بادوامتر از تسمه است و معمولا تا ۲۵۰ هزار کیلومتر بدون نیاز به تعویض کار میکند، در حالی که تسمه تایم باید حدود هر ۶۰ تا ۹۰ هزار کیلومتر تعویض شود. همچنین احتمال پارگی در تسمه بیشتر است و در صورت پارگی ممکن است آسیبهای جدی به موتور وارد شود، اما زنجیر تایم معمولا تنها دچار اصطکاک یا شل شدن تدریجی میشود.
به همین دلیل است که در خودروهای جدید، خصوصا مدلهای چینی، بسیاری از شرکتها به استفاده از زنجیر تایم روی آوردهاند تا هزینههای نگهداری و احتمال خرابی موتور کاهش یابد.
چرا برخی خودروهای چینی از زنجیر تایم استفاده میکنند؟
خودروسازان چینی در دهه اخیر پیشرفت قابلتوجهی در بهبود کیفیت موتور و کاهش هزینههای نگهداری داشتهاند. یکی از تغییرات مهم در طراحی آنها، جایگزینی تسمه تایم با زنجیر تایم است.
مهمترین دلیل این انتخاب، افزایش دوام و کاهش هزینه سرویس دورهای خودرو است. در بازار خودرو ایران، بسیاری از خریداران تمایل دارند خودروهایی انتخاب کنند که هزینه نگهداری کمتری داشته باشند. زنجیر تایم با طول عمر بالا (گاه بیش از ۲۰۰ هزار کیلومتر) و نیاز نداشتن به تعویض در فواصل کوتاه، دقیقا به همین نیاز پاسخ میدهد.
دلیل دوم، کاهش ریسک پارگی تسمه تایم و آسیب جدی به موتور است. در موتورهایی که از تسمه استفاده میکنند، پارگی تسمه میتواند باعث برخورد پیستون و سوپاپ و خسارت سنگین شود. در حالی که زنجیر تایم چنین خطری ندارد و حتی در صورت خرابی، معمولا فقط نیاز به تنظیم یا تعویض دندههای تایمینگ دارد.
بیشتر بخوانید: علائم پارگی تسمه تایم
در نهایت، استفاده از زنجیر تایم در خودروهای چینی باعث میشود موتور نرمتر کار کند و استهلاک کلی آن کاهش یابد؛ بنابراین برندهایی مثل لیفان، جک، هاوال و برلیانس در برخی مدلهای خود، این سیستم را جایگزین تسمه کردهاند تا کیفیت و دوام محصولاتشان به سطح استانداردهای جهانی نزدیکتر شود.
کدام خودروهای چینی زنجیر تایم دارند؟
در سالهای اخیر، برندهای متعددی از خودروسازان چینی در بازار ایران فعال بودهاند که بخشی از مدلهای آنها به زنجیر تایم مجهز هستند. در ادامه، فهرست خودروهای چینی دارای زنجیر تایم را مشاهده میکنید. این اطلاعات بر اساس بررسی مشخصات فنی موتور و گزارشهای فنی کاربران جمعآوری شده است.
۱. بسترن
-
بسترن B30
-
بسترن B50 و B50F
موتور این مدلها با کد FAW CA4GB16 و به زنجیر تایم تجهیز شده. این سیستم باعث شده است نگهداری موتورهای بسترن در مقایسه با بسیاری از رقبای همرده سادهتر و کمهزینهتر باشد.
۲. لیفان
-
لیفان X60
-
لیفان ۶۲۰
-
لیفان ۸۲۰
لیفان از اولین برندهای چینی بود که در ایران بهصورت گسترده عرضه شد. تقریبا تمام مدلهای این برند با زنجیر تایم تولید شدهاند. موتورهای سری LFB479Q لیفان از نوع DOHC با ۱۶ سوپاپ هستند و زنجیر تایم دارند.
۳. جک
-
جک J5
-
جک J4
-
KMC J7
موتورهای استفادهشده در مدلهای جک، مانند HFC4GB2.3C و HFC4GB2.3E، از زنجیر تایم بهره میبرند. این موتورهای چینی برگرفته از تکنولوژی میتسوبیشی هستند و دوام بسیار خوبی دارند.
۴. هاوال
-
هاوال H2
این شاسیبلند محبوب چینی از موتور ۱.۵ لیتری توربوشارژ با زنجیر تایم بهره میبرد که علاوه بر دوام بالا، عملکرد نرمی در شتابگیری ارائه میدهد.
۵. برلیانس
تمامی مدلهای برلیانس در ایران از موتورهای زنجیر تایم استفاده میکنند. این خودروها با موتورهای مشترک با تویوتا طراحی شدهاند و دوام بالای سیستم تایمینگ یکی از نقاط قوت آنهاست.
۶. چانگان (Changan)
-
چانگان CS35 مدل ۲۰۱۵ و مونتاژهای سال ۹۵،۹۶ و ۹۷
این خودرو از موتور BlueCore بهره میبرد که دارای زنجیر تایم است. این موتور علاوه بر مصرف سوخت بهینه، به ندرت نیاز به سرویس زنجیر تایم دارد.
بهطور کلی، اگر بهدنبال خرید خودروی چینی با هزینه نگهداری پایین و دوام بالا هستید، انتخاب مدلهایی که زنجیر تایم دارند، منطقیتر است.
علائم خرابی زنجیر تایم در خودروهای چینی
هرچند زنجیر تایم به نسبت تسمه دوام بالاتری دارد، اما کاملا بینیاز از بررسی و نگهداری نیست. در خودروهای چینی نیز پس از حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار کیلومتر کارکرد، ممکن است زنجیر تایم دچار شل شدن، ساییدگی یا کشآمدگی شود. شناخت علائم خرابی این قطعه میتواند از آسیب جدی به موتور جلوگیری کند.
۱. صدای تقتق یا جیرجیر از ناحیه موتور
یکی از واضحترین نشانهها، ایجاد صدای فلزی از سمت موتور هنگام استارت یا دور آرام است. این صدا معمولا به دلیل شل شدن زنجیر یا خرابی سفتکن زنجیر تایم (تنسینر) ایجاد میشود.
۲. بد کار کردن موتور و افت قدرت
وقتی زنجیر تایم از موقعیت صحیح خود خارج شود، هماهنگی بین باز و بسته شدن سوپاپها به هم میریزد. این مسئله موجب کاهش قدرت موتور، ریپ زدن و گاهی خاموش شدن ناگهانی خودرو میشود.
۳. روشن شدن چراغ چک موتور
در برخی خودروهای چینی مانند جک J5 یا هاوال H2، اختلال در تایمینگ موتور باعث فعال شدن سنسور موقعیت میلسوپاپ میشود و چراغ چک روی صفحهنمایش روشن میگردد.
۴. لرزش غیرعادی یا تأخیر در استارت
اگر هنگام استارت خودرو، لرزش یا تأخیر در روشن شدن را احساس میکنید، احتمال دارد که زنجیر تایم از محل صحیح خود اندکی جابهجا شده باشد. این حالت در صورت بیتوجهی میتواند به سوپاپها و پیستونها آسیب وارد کند.
۵. صدای غیرطبیعی هنگام گاز دادن
در صورت کشآمدگی زنجیر، با افزایش دور موتور، صداهای تقتق از موتور بلندتر میشود. در چنین شرایطی، حتما باید خودرو توسط مکانیک بررسی شود تا از پارگی یا شکستگی احتمالی جلوگیری گردد.
بیشتر بخوانید: بهترین خودروهای چینی در ایران
آیا زنجیر تایم نیاز به تعویض دارد؟
یکی از تصورهای اشتباه در میان رانندگان این است که زنجیر تایم نیازی به تعویض ندارد. در حالی که این قطعه، هرچند بسیار بادوامتر از تسمه تایم است، اما در اثر کارکرد طولانی، فرسایش طبیعی پیدا میکند.
بهطور میانگین، زنجیر تایم در خودروهای چینی بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار کیلومتر عمر مفید دارد، اما این عدد میتواند با توجه به شرایط رانندگی و کیفیت روغن موتور کمتر شود. زیرا زنجیر تایم برای کارکرد روان، به روغن تمیز و باکیفیت نیاز دارد. اگر سرویسهای دورهای و تعویض روغن بهموقع انجام نشود، احتمال کشآمدگی یا حتی پریدن زنجیر وجود دارد.
علائم هشداردهنده نیاز به تعویض زنجیر تایم معمولا شامل صدای زنجیر در دور پایین، عملکرد ناپایدار موتور و افت توان خودرو است. در این شرایط، لازم است خودرو بهسرعت توسط کارشناس بررسی شود تا از آسیب به سوپاپها و میللنگ جلوگیری گردد.
در بسیاری از مدلهای چینی، مخصوصا لیفان X60، جک J5 و برلیانس H330، در صورت بروز مشکل در زنجیر تایم، تعویض کامل آن به همراه تنسینر و دنده تایمینگ توصیه میشود. این کار هزینه بیشتری دارد، اما از تکرار خرابی در آینده جلوگیری میکند.
نکات مهم برای خرید خودروهای چینی که زنجیر تایم دارند
اگر قصد خرید یکی از خودروهای چینی دارای زنجیر تایم را دارید، باید بدانید که هرچند این سیستم بهمراتب بادوامتر از تسمه تایم است، اما نوع نگهداری و سوابق سرویس خودرو اهمیت زیادی دارد. در ادامه چند نکته کلیدی برای انتخاب مطمئنتر آوردهایم:
۱. بررسی سابقه سرویس روغن موتور
زنجیر تایم به روغن تمیز برای روانکاری نیاز دارد. در صورتی که مالک قبلی خودرو تعویض روغن را بهموقع انجام نداده باشد، ممکن است زنجیر بهمرور کش بیاید یا سفتکن آن آسیب ببیند. هنگام کارشناسی خودرو، حتماً به صدای موتور در دور آرام توجه کنید.
۲. تست صدای موتور هنگام استارت سرد
در زمان روشن کردن خودرو، اگر صدای تقتق یا زوزه کوتاهمدت از موتور شنیده شد، احتمال فرسودگی زنجیر یا تنسینر وجود دارد. این نشانه ممکن است در مدلهایی مانند جک J5 یا لیفان ۶۲۰ بیشتر دیده شود.
۳. استفاده از خدمات کارشناسی خودرو در محل
برای اطمینان از سلامت موتور و سیستم تایمینگ، بهترین کار استفاده از سرویس کارشناسی خودرو است. کارشناسان فنی با دستگاه دیاگ و بررسی دقیق صداهای موتور، میتوانند وضعیت زنجیر تایم و اجزای مرتبط را بهدقت مشخص کنند.
۴. توجه به هزینه تعمیر یا تعویض زنجیر تایم
اگرچه زنجیر تایم دیرتر نیاز به تعویض دارد، اما در صورت خرابی، هزینه تعمیر آن بیشتر از تسمه تایم است. این هزینه برای خودروهای چینی معمولا بین ۶ تا ۱۰ میلیون تومان متغیر است.
۵. بررسی برند و کیفیت قطعات مصرفی
در زمان تعویض زنجیر تایم، از برندهای معتبر استفاده کنید. قطعات تقلبی ممکن است بهسرعت کش بیایند و دوباره موتور را دچار مشکل کنند.
در نهایت، خرید خودروی چینی با زنجیر تایم میتواند انتخابی مقرونبهصرفه و کمدردسر باشد، بهشرط آنکه نگهداری آن بهصورت اصولی انجام شود و قبل از خرید، حتماً کارشناسی فنی کامل انجام گیرد.
جمعبندی
در پاسخ به این سؤال که «کدام خودروهای چینی زنجیر تایم دارند؟» باید گفت بسیاری از مدلهای محبوب بازار ایران مانند جک J5 و J4، لیفان X60، برلیانس، بسترن B50F، هاوال H2 و چانگان CS35 از سیستم زنجیر تایم استفاده میکنند.
زنجیر تایم نسبت به تسمه تایم دوام بالاتری دارد، اما به مراقبت بیشتری نیاز دارد؛ مخصوصا در زمینه تعویض بهموقع روغن موتور و بررسی صداهای غیرعادی در موتور.
اگر قصد خرید یکی از این خودروها را دارید، حتماً پیش از خرید از خدمات کارشناسی خودرو استفاده کنید تا از سلامت موتور و سیستم تایمینگ اطمینان حاصل کنید. همچنین برای آگاهی از تغییرات قیمت خودروهای چینی میتوانید به صفحه قیمت روز خودرو سر بزنید.
در مجموع، انتخاب یک خودروی چینی مجهز به زنجیر تایم میتواند از نظر هزینه نگهداری، دوام و اعتمادپذیری موتور گزینهای منطقی باشد، بهشرط آنکه سرویسهای دورهای و بررسیهای فنی بهطور منظم انجام شود.