صنعت خودروسازی در سالهای اخیر با سرعت چشمگیری تغییر کرده است. فناوریهای جدید خودرو دیگر فقط به موتور و گیربکس محدود نمیشوند؛ از هوش مصنوعی و خودروهای برقی گرفته تا سیستمهای ایمنی پیشرفته و واقعیت افزوده، جدیدترین فناوریهای خودرو در حال تغییر کامل تجربه رانندگی هستند. در این مطلب از کارنامه، با مهمترین فناوریهای جدید در صنعت خودرو آشنا میشویم که امروزه در خودروهای مدرن بهکار میروند یا قرار است بهزودی در خودروهای سراسر جهان بهکر گرفته شوند.
ماشینهای الکتریکی یا برقی (EV)
خودروهای الکتریکی زمانی فقط در حد رویا بودند، اما امروزه دیگر اصلا اینطور نیست! پیشرفتهای اخیر در فناوری باتری، بهخصوص باتریهای لیتیوم-آیرون-فسفات (LFP) و باتریهای حالت جامد (Solid-State)، باعث شدهاند خودروهای برقی هم برد بیشتر و هم ایمنی بیشتری داشته باشند.
در سال ۲۰۲۶، بسیاری از خودروسازان بزرگ بیش از ۵۰ درصد از تولیداتشان را به خودروهای الکتریکی اختصاص دادهاند. سرعت شارژ این خودروها بهطور قابلتوجهی بهبود یافته؛ برخی مدلها با شارژر سریع DC در کمتر از ۲۰ دقیقه به ۸۰ درصد ظرفیت میرسند.
وسایل نقلیه خودران (Self-Driving Vehicles)
رانندگی خودکار یکی از جذابترین فناوریهای جدید در صنعت خودرو است. وسایل نقلیه خودران از ترکیب دوربینها، سنسورهای لیدار، رادار و هوش مصنوعی برای تشخیص محیط اطراف و تصمیمگیری استفاده میکنند.
خودروهای خودران بر اساس سطح اتوماسیون به پنج دسته تقسیم میشوند:
- سطح ۱ و ۲: سیستمهای کمکی مثل کروز کنترل تطبیقی و نگهداشتن خودرو در خط
- سطح ۳: خودرو در شرایط خاص کاملاً خودکار عمل میکند اما راننده باید آمادهی مداخله باشد
- سطح ۴ و ۵: کاملا خودکار در همه یا اکثر شرایط، بدون نیاز به مداخله راننده
سوختهای جایگزین (Alternative Fuels)
در کنار برق، سوختهای جایگزین دیگری هم در حال شکل دادن آینده صنعت خودرو هستند. هیدروژن یکی از مهمترین آنهاست؛ پیل سوختی هیدروژنی (Hydrogen Fuel Cell) فقط بخار آب تولید میکند و برای کامیونها و وسایل نقلیه سنگین گزینه بسیار جذابی است.
سوختهای بیولوژیک (Biofuels) و سوختهای مصنوعی (e-Fuels) هم در دستور کار خودروسازان اروپایی قرار دارند. این سوختها در موتورهای احتراقی فعلی هم قابلاستفاده خواهند بود.
فناوری MaaS یا Mobility-as-a-Service
MaaS یا «حملونقل عمومی هوشمند» رویکردی است که تمام وسایل حملونقل را در پلتفرمی یکپارچه ادغام میکند. به جای داشتن خودروی شخصی، کاربر از طریق یک اپلیکیشن به تاکسی اینترنتی، اتوبوس، مترو، دوچرخه و اسکوتر اشتراکی دسترسی دارد.
این فناوری جدید خودروسازها را تشویق میکند تا بهجای اینکه صرفا خودرو بفروشند، بتوانند سرویسهای حملونقل هم ارائه کنند. شهرهای بزرگ اروپایی و آسیایی تابهحال اقداماتی در این زمینه انجام دادهاند.
آپشنهای ایمنی پیشرفته (Advanced Safety Features)
ایمنی همیشه یکی از اولویتهای اصلی صنعت خودروسازی بوده، اما فناوریهای جدید این حوزه را کاملاً متحول کردهاندند. برخی از مهمترین سیستمهای ایمنی پیشرفته عبارتاند از:
- ترمز اضطراری خودکار (AEB): سیستم بهطور خودکار در صورت خطر ترمز میگیرد.
- هشدار خروج از خط (LDW): وقتی خودرو از خط خارج میشود راننده را آگاه میکند.
- تشخیص عابر پیاده: دوربینها و سنسورها عابران را شناسایی و خودرو را هشیار میکنند.
- پایش راننده: سیستم خستگی یا حواسپرتی راننده را تشخیص میدهد.
فناوری ارتباط خودرو با همه چیز (V2X)
V2X مخفف Vehicle-to-Everything است؛ یعنی ارتباط خودرو با محیط اطرافش شامل خودروهای دیگر (V2V)، زیرساختهای شهری مثل چراغ راهنمایی (V2I) و حتی عابران پیاده (V2P). این فناوری یکی از جدیدترین تکنولوژیهای خودرو است و این پتانسیل را دارد که تصادفات را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
با کمک V2X، راننده میتواند از ترافیک، تصادف یا هر مانعی در فاصله چندصد متر جلوتر باخبر شود؛ حتی پیش از آنکه بتواند آن را ببیند! این ارتباط لحظهای بین خودروها و محیط، رانندگی را ایمنتر و روانتر میکند.
سیستمهای پیشرفته کمکراننده (ADAS)
ADAS یا Advanced Driver Assistance Systems مجموعهای از فناوریهاست که راننده را در کنترل خودرو یاری میدهد. این سیستمها پلی بین خودروهای معمولی امروز و خودروهای کاملاً خودران فردا هستند و در سالهای اخیر به یکی از اصلیترین معیارهای ارزیابی خودروهای جدید تبدیل شدهاند.
سیستمهای ADAS با استفاده از ترکیبی از دوربینها، رادار، لیدار و سنسورهای اولتراسونیک، محیط اطراف خودرو را بهصورت لحظهای رصد میکنند و در مواقع لزوم به راننده هشدار میدهند یا مستقیماً وارد عمل میشوند. این سیستمها شامل موارد زیر میشوند:
۱. کروز کنترل تطبیقی (Adaptive Cruise Control)
برخلاف کروز کنترل معمولی که فقط سرعت را ثابت نگه میدارد، نسخه تطبیقی فاصله با خودروی جلو را هم کنترل میکند. اگر خودروی جلو کُند شود، سیستم بهطور خودکار سرعت را کاهش میدهد و وقتی مسیر باز شود دوباره به سرعت تنظیمشده برمیگردد.
۲. پارک خودکار (Auto Parking)
این سیستم با اسکن فضای پارک و کنترل فرمان، خودرو را بدون دخالت راننده در جای خود قرار میدهد. برخی مدلهای پیشرفته حتی میتوانند از طریق اپلیکیشن موبایل و بدون حضور راننده داخل خودرو، پارک کنند.
۳. تشخیص نقطه کور (Blind Spot Detection)
سنسورهای کناری خودرو ناحیه دید راننده را پوشش میدهند و اگر خودرویی در نقطهی کور باشد، با چراغ هشدار در آینه جانبی یا ارتعاش فرمان، راننده را آگاه میکنند. این ویژگی بهخصوص در بزرگراهها و هنگام تغییر خط بسیار حیاتی است.
هشدار تصادف جلو (Forward Collision Warning)
این سیستم فاصله و سرعت نسبی خودرو با مانع جلو را محاسبه میکند و اگر خطر تصادف وجود داشته باشد، ابتدا هشدار میدهد و در صورت عدم واکنش راننده، ترمز اضطراری (AEB) را فعال میکند. بسیاری از تصادفات زنجیرهای در اتوبانها با همین سیستم قابل پیشگیری هستند.
کمکراننده در ترافیک (Traffic Jam Assist)
در ترافیکهای سنگین و کُند، این سیستم بهطور خودکار خودرو را در مسیر نگه میدارد، فاصله را کنترل میکند و حرکات توقف-حرکت را مدیریت میکند. راننده فقط باید دستهایش را روی فرمان نگه دارد و بقیه کار را به سیستم کمکمی بسپارد.
علاوهبر موارد بالا، سیستمهای ADAS پیشرفتهتر شامل پایش خستگی راننده، هشدار خروج از خط (LDW)، کنترل نور بالا (Automatic High Beam) و تشخیص علائم راهنمایی هم میشوند.
داشبوردهای مجهز به واقعیت افزوده (AR Dashboards)
یکی از هیجانانگیزترین و جدیدترین فناوریهای خودرو، داشبوردهای واقعیت افزوده است. در این سیستم، اطلاعات مهم مثل سرعت، مسیر ناوبری و هشدارهای ایمنی مستقیماً روی شیشه جلو (هدآپ دیسپلی HUD) نمایش داده میشوند، بدون اینکه راننده نگاهش را از جاده بگیرد.
نسل پیشرفتهتر این فناوری میتواند اشیا، عابران یا علائم راهنمایی و رانندگی کنار جاده را در تصویر واقعی برجسته کند و اطلاعات تکمیلی را در کنارشان نشان دهد. برخی خودروهای لوکس مثل مرسدس-بنز و BMW این قابلیت را در مدلهای جدیدشان ارائه دادهاند.
مواسازنده فوق سبک پیشرفته
کاهش وزن خودرو تأثیر مستقیمی بر مصرف سوخت یا برق دارد. به همین دلیل، یکی از فناوریهای جدید در صنعت خودرو، استفاده از موادسازنده فوق سبک مثل کربنفایبر، آلیاژهای آلومینیوم پیشرفته و پلیمرهای مقاوم است.
این مواد نهتنها سبکتر از فولاد معمولی هستند، بلکه در مقابل ضربه و فرسایش هم عملکرد بهتری دارند. خودروسازان بزرگ در حال توسعه روشهای تولید ارزانتر این مواد هستند تا در آیندهای نهچندان دور در خودروهای معمولی هم استفاده شوند.
جمعبندی مطالب
فناوریهای جدید خودرو با سرعتی باورنکردنی در حال تغییر صنعت خودروسازی هستند. از خودروهای برقی و خودران گرفته تا ADAS، V2X و داشبوردهای واقعیت افزوده، هر کدام از این فناوریهای جدید تا حدی تجربه رانندگی را متحول میکنند. آنچه مشخص است این است که آینده صنعت خودروسازی، هوشمندتر، ایمنتر و پاکتر خواهد بود؛ و این آینده خیلی هم دور نیست!
سؤالات متداول
بهترین فناوریهای جدید خودرو چیست؟
بهترین فناوریهای جدید خودرو شامل خودروهای الکتریکی با باتریهای پیشرفته، سیستمهای ADAS برای کمک به راننده، V2X برای ارتباط هوشمند خودرو با محیط، و داشبوردهای واقعیت افزوده هستند.
فناوریهای جدید خودرو بر امنیت سایبری نرمافزارهای بهکاررفته هم متمرکز هستند؟
بله، با افزایش اتصال خودروها به اینترنت و شبکههای ارتباطی، امنیت سایبری به یکی از چالشهای جدی صنعت خودرو تبدیل شده است. خودروسازان سرمایهگذاری قابلتوجهی در حفاظت از نرمافزارهای خودرو در برابر هک و حملات سایبری انجام میدهند؛ چون یک نقص امنیتی در سیستمهای کنترلی خودرو میتواند بهطور مستقیم جان سرنشینان را به خطر بیندازد.