سیستم SBR (Seat Belt Reminder) یا همان هشدار نبستن کمربند ایمنی، یکی از سامانههای ایمنی غیرفعال در خودرو است که وظیفهاش یادآوری بستن کمربند ایمنی به راننده و سرنشینان است. این سیستم از طریق حسگرهای مخصوص در قفل کمربند و گاهی در صندلی خودرو، متوجه میشود که فرد روی صندلی نشسته ولی کمربند خود را نبسته است. در این شرایط، هشدار تصویری روی صفحه آمپر یا نمایشگر خودرو ظاهر میشود و همزمان بوق هشدار کوتاه یا ممتد پخش میشود تا راننده یا سرنشین کمربند را ببندد.
SBR بخشی از فناوریهای ایمنی مدرن در خودروهای امروزی است که در کنار سیستمهایی مانند سیستم ترمز EBD، ESP یا ABS به افزایش ایمنی سرنشینان کمک میکند. طبق آمار جهانی، وجود سیستم SBR باعث افزایش حدود ۱۵ تا ۲۰ درصدی استفاده از کمربند ایمنی و در نتیجه کاهش آمار مصدومان تصادفات شده است.
در ایران نیز خودروسازانی مانند ایران خودرو و سایپا به تدریج استفاده از این فناوری را در محصولات جدید خود الزامی کردهاند. برای مثال، مدلهایی مانند SBR تارا، SBR دنا و SBR ساینا همگی مجهز به نسخههای جدیدتر این سیستم هستند که حساستر و دقیقتر عمل میکنند.
انواع نسلهای SBR و تفاوت آنها
سیستم SBR از زمان معرفی تاکنون در چند نسل مختلف توسعه یافته است. این نسلها از نظر نوع عملکرد، دقت در تشخیص حضور سرنشین، و نحوه هشدار تفاوتهایی دارند که در ادامه بررسی میشوند:
۱. SBR نسل اول
در این نوع از سیستم، تنها وضعیت قفل کمربند بررسی میشود. یعنی اگر کمربند راننده بسته نباشد، چراغ هشدار روی صفحه کیلومتر روشن میشود و در برخی خودروها بوق کوتاهی هم پخش میگردد. این نوع از SBR سادهترین نسخه بوده و فقط برای راننده فعال است.
۲. SBR نسل دوم
در این نسل علاوه بر وضعیت قفل کمربند، حسگر حضور سرنشین نیز به صندلی جلو (و گاهی صندلیهای عقب) اضافه شده است. در نتیجه، سیستم فقط در صورتی هشدار میدهد که سرنشینی روی صندلی حضور داشته باشد اما کمربند خود را نبسته باشد. این نسل، خطای هشدار بیمورد (مثلا در زمان قرار دادن وسایل روی صندلی) را تا حد زیادی کاهش داده است.
۳. SBR نسل سوم
این مدل پیشرفتهتر بوده و علاوه بر حسگر صندلی و قفل کمربند، به ECU ایمنی خودرو متصل است. در نتیجه، در صورت بروز تصادف، اگر فرد کمربند نبسته باشد، سیستم ایربگها با شدت کمتری عمل میکند تا از آسیب بیشتر جلوگیری شود. در برخی خودروهای جدید، این نوع SBR حتی به سیستم ضبط دادههای تصادف نیز متصل است تا اطلاعات مربوط به استفاده یا عدم استفاده از کمربند ثبت شود.
۴. SBR هوشمند (نسل جدید)
در خودروهای مدرن از نسخههای هوشمند SBR استفاده میشود. در این سیستم، هشدارها بر اساس شرایط رانندگی، سرعت خودرو، باز و بسته شدن درها و حتی وزن سرنشین تنظیم میشود. بهعنوان مثال، اگر خودرو در حالت توقف کامل باشد، هشدار قطع میشود اما با شروع حرکت دوباره فعال خواهد شد.
مهم ترین قوانین مربوط به SBR
سیستم SBR تنها یک قابلیت اختیاری نیست؛ در بسیاری از کشورها، وجود آن طبق استانداردهای ایمنی اجباری شده است. هدف این قوانین، افزایش آمار استفاده از کمربند ایمنی و کاهش تلفات ناشی از تصادفات رانندگی است.
قوانین جهانی
در اتحادیه اروپا و آمریکا، نصب SBR برای صندلی راننده از سال ۲۰۰۳ اجباری شد. از سال ۲۰۱۵ به بعد، خودروهای جدید ملزم شدند که این سیستم را برای تمام صندلیهای جلو و در برخی موارد صندلیهای عقب نیز داشته باشند. همچنین استانداردهای بینالمللی ISO 17386 و ECE R16 مشخصات فنی و نحوه عملکرد SBR را تعیین کردهاند.
قوانین در ایران
در ایران نیز با توجه به رشد فناوری و افزایش توجه به ایمنی، سازمان ملی استاندارد از سال ۱۴۰۰ نصب سیستم SBR را در خودروهای تولید داخل الزامی کرد. به همین دلیل اکنون تمام محصولات جدید ایران خودرو و سایپا به این قابلیت مجهزند. خودروهایی مثل تارا، دنا پلاس، رانا پلاس، شاهین و ساینا S، از نسخههای مختلف سیستم SBR بهره میبرند.
طبق قانون راهنمایی و رانندگی ایران نیز، در صورت عدم استفاده از کمربند ایمنی، پلیس راهنمایی میتواند برای راننده و سرنشینان جلو جریمه ثبت کند. به همین علت، سیستم هشدار نبستن کمربند (SBR) نقش موثری در جلوگیری از این تخلفات دارد.
