برای خرید یک خودرو داخلی یا ارزیابی شرایط فنی آن، شناخت دقیق مشخصات پیشرانه اهمیت زیادی دارد. موتورهای استفاده شده در خطوط تولید خودروسازان داخلی، در طول سالهای گذشته تغییرات فنی و ساختاری متعددی را پشت سر گذاشتهاند. یکی از پیشرانههایی که در سالهای اخیر روی مدلهای پرفروش نصب شده، نسخه ارتقایافته پیشرانه ۱.۸ لیتری نامآشنای قدیمی است. در این مقاله از کارنامه، قصد داریم به بررسی موتور XU7P بپردازیم و جزئیات فنی، ساختاری و عملکردی آن را مرور کنیم. آگاهی از ویژگی موتور XU7P به شما کمک میکند تا هنگام خرید خودرو کارکرده یا صفر، دیدگاه شفافتری نسبت به هزینههای نگهداری و تواناییهای ماشین خود داشته باشید.
تاریخچه موتور XU7P
موتورهای سری XU سابقهای طولانی در صنعت خودروسازی دارند. اگر میخواهید بدانید پایه و اساس این موتور ساخت کدام کشور است، باید به شرکت فرانسوی پژو-سیتروئن (PSA) اشاره کنیم. پیشرانه قدیمی XU7 برای دههها روی خط تولید قرار داشت و نیروبخش بسیاری از خودروهای پرتیراژ داخلی بود. با این حال، گذشت زمان و سختگیرانهتر شدن قوانین مربوط به استاندارد آلایندگی هوا و همچنین نیاز به کاهش مصرف سوخت، خودروساز داخلی را ملزم کرد تا این بلوک موتور را بازطراحی کند.
نسخه جدید که با پسوند P یا پلاس به بازار معرفی شد، حاصل یک پروژه داخلی برای تطبیق این پلتفرم قدیمی با استانداردهای یورو ۵ است. هدف تیم مهندسی در این پروژه، رفع ایرادات شایع نسخه پیشین مانند استهلاک بالای قطعات، مشکلات سیستم خنککاری و مصرف بنزین خارج از استاندارد بود. به این ترتیب، موتور جدید با تغییرات ساختاری روانه بازار شد تا عمر این خانواده از پیشرانهها را چند سال دیگر تمدید کند.
مشخصات فنی موتور XU7P
در بررسی مشخصات فنی این موتور، با یک بلوک ۴ سیلندر خطی با حجم دقیق ۱۷۶۱ سیسی روبهرو هستیم. این پیشرانه همچنان به ساختار ۸ سوپاپ وفادار مانده است؛ یعنی برای هر سیلندر تنها یک سوپاپ ورود هوا و یک سوپاپ خروج دود در نظر گرفته شده است.
یکی از مهمترین تغییرات اعمال شده در این موتور، تغییر لقی قطعات متحرک (Clearance) و الزام به استفاده از روغن موتور متفاوت است. در نسخه قدیمی از روغنهای غلیظ استفاده میشد، اما موتور XU7P برای کارکرد صحیح به روغن موتور با درجه گرانروی 0W-20 نیاز دارد. این روغن بسیار رقیق است و به طور مستقیم روی کاهش اصطکاک و پایین آوردن مصرف سوخت تاثیر میگذارد، اما از سوی دیگر، هزینه سرویسهای دورهای خودرو را به شدت بالا میبرد.
برای درک بهتر جزئیات، در جدول زیر مشخصات فنی این پیشرانه را به صورت خلاصه را آوردهایم:
| مشخصه فنی | توضیحات |
| نوع موتور | ۴ سیلندر خطی تنفس طبیعی |
| تعداد سوپاپ | ۸ سوپاپ |
| حجم دقیق موتور | ۱۷۶۱ سیسی |
| حداکثر قدرت | ۹۷ اسب بخار در ۵۵۰۰ دور در دقیقه |
| حداکثر گشتاور | ۱۴۶ نیوتنمتر در ۴۵۰۰ دور در دقیقه |
| نسبت تراکم | ۹.۳ به ۱ |
| نوع دریچه گاز | برقی (در اکثر نسخهها) |
| روغن موتور توصیهشده | 0W-20 |
طراحی ظاهری موتور XU7P
هنگامی که کاپوت خودرو را بالا میزنید، ویژگی های موتور XU7P از نظر ظاهری به راحتی قابل تشخیص است و تفاوتهای بارزی با نسل قبل دارد. اولین موردی که جلب توجه میکند، درب سوپاپ پلاستیکی به رنگ مشکی است که جایگزین درپوشهای فلزی یا نقرهای قدیمی شده است. مسیر ورود هوا نیز کاملا تغییر کرده و منیفولد هوای جدیدی برای آن طراحی شده که بهینهتر از قبل عمل میکند.
بارزترین تغییر ظاهری در محفظه موتور، اضافه شدن یک منبع انبساط مجزا برای سیستم خنککننده (رادیاتور) است. در نسخههای قدیمی، راننده باید به صورت دستی سیستم آب را هواگیری میکرد، اما در این پیشرانه، منبع انبساط وظیفه هواگیری خودکار را بر عهده دارد و فشار وارد بر رادیاتور را تعدیل میکند. محل قرارگیری ترموستات و مسیر عبور لولههای آب نیز بازطراحی شده است تا چرخش مایع خنککننده در اطراف بلوک سیلندر روانتر انجام شود.
مزایا و معایب موتور XU7P
شناخت نقاط ضعف و قوت هر پیشرانه برای انتخاب درست الزامی است. بررسی مزایا و معایب موتور XU7P نشان میدهد که تغییرات قطعات داخلی باعث بهبود عملکرد کلی شده است، اما محدودیتهای پلتفرم و ساختار پایه موتور باعث میشود که تمامی مشکلات گذشته به صورت صددرصدی برطرف نشوند. در ادامه، این موارد را به تفکیک بررسی میکنیم.
مزایای موتور XU7P
توسعه این موتور دستاوردهای مشخصی برای شرکت سازنده و مصرفکنندگان داشته است که شامل موارد زیر میشود:
بروز شدن بسیاری از قطعات اصلی موتور
مهندسان برای کاهش اصطکاک داخلی، تغییرات گستردهای در قطعات اصلی اعمال کردهاند. این تغییرات شامل موارد زیر است:
- تغییر طراحی میللنگ برای چرخش روانتر
- استفاده از میلسوپاپ (میلبادامک) با پروفیل حرکتی جدید
- بازطراحی شاتونها و استفاده از آلیاژهای سبکتر
- تغییر رینگ و پیستون برای تطابق با روغن رقیق و کاهش هدررفت انرژی
کاهش اصطکاک میان این قطعات مستقیما باعث افزایش عمر مفید موتور و کاهش لرزش آن شده است.
کمتر شدن مصرف سوخت
کاهش مصرف بنزین یکی از دغدغههای اصلی در تولید این نسخه بود. بر اساس اطلاعات رسمی، مصرف سوخت ترکیبی موتور XU7P حدود ۷.۱ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر ثبت شده است. این عدد در مقایسه با مصرف فراتر از ۹ لیتر در موتور قدیمی، یک پیشرفت قابلتوجه محسوب میشود. استفاده از دریچه گاز برقی، کاهش وزن قطعات متحرک و استفاده از روغن 0W-20 اصلیترین دلایل دستیابی به این مصرف پایینتر هستند.
کمتر شدن صدا در کابین مخصوصا در سرعت بالا
لرزش زیاد و صدای بم موتور قدیمی همیشه باعث خستگی سرنشینان در سفرهای طولانی میشد. در نسخه پلاس، با استفاده از استکان تایپیتهای جدید در سرسیلندر و بالانس دقیقتر قطعات، صدای تولیدی پیشرانه بسیار کمتر شده است. در جادهها و در سرعتهای بالاتر از ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت، نفوذ صدای موتور به داخل کابین به شکل محسوسی کاهش یافته و آرامش بیشتری برای راننده و سرنشینان فراهم میکند.
بهرهگیری از استاندارد یورو ۵
موتور قدیمی به پایان خط خود رسیده بود و توانایی پاس کردن استانداردهای جدید را نداشت. موتور XU7P با استفاده از انژکتورهای دقیقتر، برنامهریزی مجدد کامپیوتر خودرو (ECU) و بکارگیری کاتالیستهای جدید در سیستم اگزوز، موفق به اخذ استاندارد آلایندگی یورو ۵ شده است.
بکار بردن سرسیلندرهای جدید
سرسیلندر این موتور صرفا اصلاح نشده، بلکه ساختار آن از نو طراحی شده است. مسیرهای گردش آب و روغن در داخل سرسیلندر گشادتر و بهینهتر شدهاند تا انتقال حرارت از محفظه احتراق به مایع خنککننده با سرعت بیشتری انجام شود. این موضوع مقاومت حرارتی موتور را در مسیرهای طولانی افزایش میدهد.
استفاده از شمع و تسمه با کیفیت بیشتر
برای کاهش مراجعات به تعمیرگاهها، خط تولید در مونتاژ این پیشرانه از قطعات مصرفی باکیفیتتری استفاده میکند. تسمه تایم و شمعهای استفاده شده در این موتور طول عمر بالاتری نسبت به قطعات استفاده شده در نسلهای قبل دارند و تطابق بهتری با حرارت تولیدی بلوک سیلندر از خود نشان میدهند.
معایب موتور XU7P
با وجود بهبودهای فراوان، بسیاری از کاربران و خریداران میپرسند چرا موتور XU7P خوب نیست و چه ایراداتی به آن وارد است؟ موارد زیر پاسخگوی این ابهامات هستند:
کمبود قدرت در سربالایی
توان خروجی ۹۷ اسب بخار برای خودرویی که بیش از یک تن وزن دارد، عدد شگفتانگیزی نیست. ذات ۸ سوپاپ این موتور باعث میشود که ورود هوا در دورهای بالا با محدودیت مواجه شود و موتور نتواند به راحتی نفس بکشد. در مسیرهای شیبدار، جادههای کوهستانی و زمانهایی که ظرفیت خودرو کامل است یا کولر روشن است، افت توان کاملا خود را نشان میدهد و راننده چارهای جز استفاده از دنده معکوس ندارد. با بررسی و مقایسه موتور XU7P و TU5 به خوبی میفهمیم که موتورهای ۱۶ سوپاپ در دورهای بالا عملکرد بسیار روانتر و افت توان کمتری در سربالاییها دارند.
مشکل در خنککاری موتور در شرایط پرفشار
اضافه شدن منبع انبساط و تغییر سرسیلندر گامهای مثبتی بودهاند، اما بلوک سیلندر همچنان از ساختار بوش تر (Wet Sleeve) استفاده میکند. این موتور ذاتا در دسته موتورهای گرمکار قرار میگیرد. در روزهای گرم تابستان و زمان گیر کردن در ترافیکهای سنگین، آمپر آب به سرعت بالا میرود و سیستم خنککننده باید در بالاترین حد توان خود کار کند تا موتور جوش نیاورد. این فشار مداوم روی سیستم خنککننده میتواند در بلندمدت دردسرساز شود.
استفاده از قطعات باکیفیت پایین
متاسفانه بخش بزرگی از مشکلات این موتور به خودِ بلوک سیلندر برنمیگردد، بلکه به کیفیت قطعات جانبی مربوط است. واترپمپ، سنسورهای دمای آب، لولههای پلاستیکی و ترموستات در برخی از تولیدات کیفیت پایینی دارند و خرابی زودهنگام آنها باعث از کار افتادن گردش آب و آسیب جدی به موتور میشود.
مشکلات برقی و ECU بهینه نشده برای قدرت
برای اینکه موتور بتواند استاندارد آلایندگی یورو ۵ را حفظ کند، کامپیوتر خودرو به گونهای برنامهریزی شده که پاشش سوخت را در اقتصادیترین حالت ممکن نگه دارد. این موضوع، در کنار دریچه گاز برقی، باعث ایجاد تاخیر یا لگ در پدال گاز میشود. هنگام فشردن ناگهانی پدال گاز برای سبقت گرفتن، موتور با کسری از ثانیه تاخیر واکنش نشان میدهد که میتواند در جادههای دوطرفه خطرآفرین باشد.
مصرف سوخت بالا در شهر با وجود بکارگیری تکنولوژی جدیدتر
کاهش مصرف سوخت در حالت ترکیبی و جادهای کاملا مشهود است، اما در ترافیکهای شهری وضعیت متفاوت است. وزن بالای اتاق خودرو و ترافیکهای توقف-حرکت (Stop and Go) باعث میشود که راننده مجبور به فشار بیشتر روی پدال گاز در دندههای یک و دو باشد. همین موضوع باعث میشود مصرف بنزین در محیطهای پرترافیک شهری تفاوت چشمگیری با نسخه قدیمی نداشته باشد و همچنان بالا بماند.
سوختن واشر سر سیلندر
یکی از کابوسهای همیشگی مالکان خودروهای مجهز به موتورهای سری XU، سوختن واشر سرسیلندر است. با وجود تغییر سرسیلندر و سیستم هواگیری خودکار، این ریسک هنوز به صفر نرسیده است. اگر مالک خودرو از ضد یخ مناسب استفاده نکند یا متوجه نشتی کوچکی در رادیاتور نشود و سطح آب افت کند، موتور XU7P سریعا واکنش نشان داده و احتمال آسیب دیدن واشر سرسیلندر در آن همچنان وجود دارد. این موتور به هیچ عنوان بیتوجهی به سطح مایع خنککننده را تحمل نمیکند.
چه ماشینهایی مجهز به موتور XU7P هستند؟
هنگام بررسی گزینههای موجود در بازار، خریداران میپرسند چه خودروهایی چنین موتوری دارند. خودروساز داخلی برای مدیریت هزینهها و یکپارچهسازی خطوط تولید، این موتور را روی پلتفرمهای پرتقاضای خود نصب کرده است. در حال حاضر، خودروهای زیر مجهز به این پیشرانه هستند:
- نسخههای پژو پارس سال، پژو پارس سفارشی و پژو پارس ELX.
- برخی از تیپهای سورن پلاس به عنوان جایگزین سمندهای قدیمی با این موتور به بازار عرضه میشوند.
- وانت آریسان که به دلیل نیاز به گشتاور بالا در شروع حرکت و هنگام حمل بار، به موتور XU7P مجهز شده است که روی دیفرانسیل عقب نیرو وارد میکند.
حرف آخر
موتور XU7P تلاش قابلقبولی برای ارتقا و زنده نگه داشتن یک پیشرانه قدیمی است. این موتور در بخش کاهش صدای داخل کابین، روانتر شدن حرکت، ارتقای استاندارد آلایندگی و اتوماتیک کردن سیستم هواگیری آب، کاملا موفق عمل کرده است. اما نباید فراموش کرد که با یک موتور ۸ سوپاپ طرف هستیم که در سربالاییها افت توان دارد و هزینه سرویسهای دورهای آن به دلیل الزام استفاده از روغن 0W-20 بسیار بالاست. کارشناسان کارنامه توصیه میکنند در صورت خرید خودرویی با این پیشرانه، بازدید دورهای از سیستم خنککننده و تعویض بهموقع روغن با گرید استاندارد را در اولویت برنامههای نگهداری ماشین قرار دهید تا از هزینههای سنگین تعمیرات در امان بمانید.
سؤالات متداول
بزرگترین عیب موتور XU7P چیست؟
استهلاک مالی بالا در زمان سرویسهای دورهای به دلیل قیمت زیاد روغن موتور 0W-20 و همچنین کمبود قدرت تنفس موتور در دورهای بالا و سربالاییها به علت ساختار ۸ سوپاپ، از بزرگترین عیوب این پیشرانه محسوب میشوند.
بزرگترین مزیت موتور XU7P چیست؟
اضافه شدن منبع انبساط جداگانه که نیاز به هواگیری دستی سیستم رادیاتور را از بین میبرد و همچنین کاهش چشمگیر صدا و لرزش موتور در سرعتهای بالا، مهمترین مزایای این نسخه هستند.
ویژگیهای مهم موتور XU7P نسبت به موتورهای قدیمیتر چیست؟
استفاده از سرسیلندر کاملا جدید با مسیرهای آب متفاوت، تغییر در میلبادامک و پیستونها، برقی شدن دریچه گاز، ارتقا به استاندارد آلایندگی یورو ۵ و تغییر نوع روغن موتور مصرفی از شاخصترین تفاوتهای این موتور با نسخه قبلی است.