هداپ دیسپلی اولینبار در هواپیماهای نظامی بهکار گرفته شد و بعدها به خودروهای مدلبالا اضافه شد؛ اما این روزها راهش را به خودروهای معمولی هم باز کرده است. هداپ دیسپلی اطلاعات مهم مانند سرعت خودرو را مستقیماً در خط دید راننده نمایش میدهد تا راننده بتواند سر خود را بالا نگه دارد و مجبور نشود برای دیدن صفحه کیلومترشمار و نشانگرها، چشم از جاده بردارد. همراهمان بمانید؛ در این مطلب از کارنامه میخواهیم شما را با این فناوری جدید بیشتر آشنا کنیم.
هداپ دیسپلی چیست؟
هداپ دیسپلی یا نمایشگر هدآپ (HUD) سیستمی است که اطلاعات ضروری رانندگی را مستقیماً در میدان دید راننده به نمایش میگذارد. اگرچه به نظر میرسد که نمایش اطلاعات روی شیشه جلو، حواس راننده را پرت میکند، اما موقعیت قرارگیری این اطلاعات روی شیشه طوری است که تداخلی با میدان دید راننده ندارد.
تاریخچه سیستم هداپ دیسپلی
هداپ دیسپلی در ابتدا برای استفاده نظامی در جنگ جهانی دوم ساخته شد. فرماندهان نیروی هوایی متوجه شدند خلبانانی که از هدآپ دیسپلی برای کنترل سلاحهای خود استفاده میکنند، تمرکز بیشتری روی پرواز دارند. چراکه بهجای اینکه مجبور باشند دائماً به فشارسنجها و نمایشگرها نگاه کنند، میتوانستند سر خود را بالا نگه دارند و به مسیر حرکت توجه کنند.
هداپ دیسپلی چه کارکردی دارد؟
اطلاعات نمایش داده شده توسط هداپ دیسپلی، بسته به خودرو متفاوت است. اما تقریبا تمام سیستمهای هدآپ دیسپلی، سرعت خودرو را نمایش میدهند. برخی از سیستمها هم به شما این امکان را میدهند که خودتان انتخاب کنید چه اطلاعاتی نمایش داده شود.
بیشتر رانندگان تمایل دارند این اطلاعات را روی صفحه نمایش ببینند:
- محدودیت سرعت مجاز
- راهنمای مسیر ناوبری ماهوارهای
- زمان رسیدن به مقصد
- فعال بودن یا نبودن سیستمهای کمکراننده (مانند کروز کنترل و دستیار حفظ حرکت در بین خطوط جاده)
انواع هداپ دیسپلی
۱. نمایشگر ترکیبی (Combiner)
سادهترین راهی که خودروسازان میتوانند با کمک آن نمایشگر هدآپ را به خودرو اضافه کنند، استفاده از سیستم «ترکیبی» است. این سیستم یک پروژکتور مخفی دارد که اطلاعات را روی یک صفحه نمایش شفاف کوچک میتاباند.
صفحه نمایش ترکیبی معمولاً از داشبورد بالا میآید و بهطور معمول، مواقعی که از سیستم استفاده نمیکنید، میتوانید آن را پایین بیاورید.
بسیاری از نمایشگرهای هدآپ نوع اول (با صفحه نمایش ترکیبی)، توسط سازندگانی که با کارخانههای خودروسازی همکاری میکنند، ساخته میشوند. خودروساز میتواند نمایشگرهای ساختهشده را روی خودروهایش نصب کند. این برونسپاری، باعث صرفهجویی در هزینههای ساخت سیستمهای هدآپ دیسپلی میشود.
مزدا ۲، پژو ۳۰۰۸ و رنو مگان جدید، آپشن هدآپ دیسپلی با صفحه نمایش ترکیبی دارند. صفحات نمایش ترکیبی لبههای گردی دارد، مسطح است و جلوی دیدتان را نمیگیرد.
۲. پروژکتور روی شیشه جلو
نوع دوم نمایشگر هدآپ هم از پروژکتور استفاده میکند، اما صفحه نمایش مجزا ندارد و اطلاعات را مستقیماً روی شیشه جلو میتاباند. به همین خاطر، لازم نیست نگران حواسپرتی در حین رانندگی باشید.
برای اینکه این نوع هدآپ دیسپلی بتواند اطلاعات را بهخوبی نمایش دهد، شیشه جلو باید کاملا تمیز باشد. این نوع هدآپ دیسپلیها بهطور کلی نسبت به سیستمهای صفحه نمایش ترکیبی گرانترند و بیشتر در خودروهای لوکسی مانند جگوار XE، بامو سری ۶ و بنتلی بنتایگا استفاده میشوند. این آپشن حتی در این خودروها هم یک آپشن اضافی است و تنها در خودروهای مدلبالا پیدا میشود.
اهمیت سیستم نمایشگر (HUD)
امروزه هداپ دیسپلی یکی از ایمنترین فناوریهایی است که میتوان در خودرو داشت. تحقیقات نشان میدهد رانندگانی که از این سیستم استفاده میکنند، بهطور متوسط زمان کمتری چشم از جاده برمیدارند؛ چراکه دیگر نیازی نیست برای خواندن سرعتسنج یا بررسی مسیر ناوبری، نگاهشان را از جلو برگردانند. این موضوع بهویژه در سرعتهای بالا یا در شرایط ترافیکی سنگین اهمیت بیشتری پیدا میکند. هر ثانیهای که چشم راننده از جاده دور بماند، میتواند به بروز حادثه منجر شود؛ بنابراین سیستم هداپ دیسپلی با به حداقل رساندن این لحظات، نقش مستقیمی در کاهش تصادفات دارد.
اجزای سیستم هداپ دیسپلی
سیستم هداپ دیسپلی از چند بخش اصلی تشکیل شده است که با هم کار میکنند:
- واحد پردازش (ECU): مغز سیستم که اطلاعات دریافتی از سنسورها، GPS و سایر سیستمهای خودرو را پردازش کرده و تصمیم میگیرد چه اطلاعاتی نمایش داده شود.
- پروژکتور یا منبع نور: تصویر اطلاعات را تولید و به سمت سطح نمایش میفرستد. اکثر سیستمهای مدرن از LED یا لیزر برای این کار استفاده میکنند.
- سطح بازتاب: شیشه جلوی خودرو یا صفحه نمایش مجزا (Combiner) که تصویر پروژکتور را به چشم راننده منعکس میکند.
- سنسور نور محیط: روشنایی تصویر را بر اساس نور محیط تنظیم میکند تا در همه شرایط (روز، شب، تونل) تصویر بهخوبی دیده شود.
مزایای استفاده از Head-Up Display (HUD)
هدآپ دیسپلی حرفهای مزایای متعددی برای راننده دارد:
- افزایش ایمنی: مهمترین مزیت هداپ دیسپلی این است که راننده چشم را از جاده برنمیدارد و تمرکزش حفظ میشود.
- کاهش خستگی: عدم نیاز به تغییر مداوم فوکوس چشم بین جاده و داشبورد، خستگی چشم را در مسافتهای طولانی کاهش میدهد.
- دسترسی راحت به اطلاعات: اطلاعاتی مانند سرعت، محدودیت سرعت مجاز و مسیر ناوبری بدون هیچ حرکتی در دسترس است.
- تجربه رانندگی بهتر: بسیاری از رانندگانی که از بهترین هدآپ دیسپلی استفاده کردهاند، گزارش میدهند که رانندگی با این سیستم لذتبخشتر و کماسترستر است.
مقایسه سیستم HUD با HDD
HDD (مخففشده Head-Down Display) صفحه نمایش مرکزی داشبورد خودرو است که رانندگان باید برای دیدن اطلاعاتش نگاهشان را از جاده برگردانند. تفاوت اصلی HUD و HDD در همین نکته است: در هداپ دیسپلی، اطلاعات در میدان دید راننده قرار میگیرند، اما در HDD راننده باید به داشبورد نگاه کند.
چالشهای استفاده از سیستم نمایشگر
با وجود مزایای فراوان، سیستم هداپ دیسپلی چالشهایی هم دارد:
- حساسیت به نور: در روزهای آفتابی شدید، ممکن است تصویر HUD بهخوبی دیده نشود؛ بهخصوص در مدلهای ارزانتر.
- هزینه بالا: سیستمهای HUD بهویژه مدلهای پروژکتوری روی شیشه، گرانقیمت هستند و نصب هدآپ دیسپلی خودرو پس از خرید نیز هزینهبر است.
- نیاز به تنظیم اولیه: هر راننده باید ارتفاع و زاویه تصویر را متناسب با قد و وضعیت نشستن خود تنظیم کند که گاهی وقتگیر است.
- سازگاری با عینک: برخی رانندگان عینکدار ممکن است تصویر را کمی تار یا دوتایی ببینند، بهخصوص اگر عدسی پولاریزه داشته باشند.
امکان نصب هدآپ دیسپلی
نمایشگر هدآپ میتواند کیفیت رانندگی را بهتر کند. هداپ دیسپلی، فناوری مفید و هوشمندانهای است که بسیاری از رانندگان بهسرعت به آن عادت میکنند. اما سؤال اینجاست که آیا میتوان این سیستم را روی همه خودروها نصب کرد؟
خودروهایی که HUD کارخانهای دارند
بسیاری از خودروهای خارجی مدلبالا این سیستم را بهصورت کارخانهای ارائه میدهند. برندهایی مانند BMW، Mercedes-Benz، Audi، Lexus، Mazda و Hyundai در مدلهای مختلف خود این قابلیت را دارند. در ایران نیز خودروهایی مانند پژو ۳۰۰۸، رنو مگان و مزدا ۲ با نمایشگر هدآپ عرضه شدهاند. اگر هنگام خرید خودرو امکانش وجود داشت، بهترین انتخاب همین نسخههای کارخانهای است؛ چرا که با تمام سیستمهای خودرو یکپارچهاند و عملکرد بهتری دارند.
نصب HUD پس از خرید
اگر خودرو شما بهصورت کارخانهای مجهز به هداپ دیسپلی نیست، نگران نباشید. امروزه دستگاههای HUD افترمارکت در بازار موجودند که میتوان آنها را روی تقریباً هر خودرویی نصب کرد. این دستگاهها معمولاً از طریق پورت OBD2 خودرو یا GPS اطلاعات را دریافت میکنند و تصویر را روی یک صفحه شفاف کوچک یا مستقیماً روی شیشه جلو نمایش میدهند.
با این حال، نسخههای افترمارکت محدودیتهایی دارند؛ اطلاعاتی که نمایش میدهند کمتر است، کیفیت تصویر پایینتری دارند و ممکن است با سیستمهای داخلی خودرو کاملاً یکپارچه نشوند.
نکات مهم برای استفاده از سیستم هداپ دیسپلی
برای اینکه بیشترین بهره را از هداپ دیسپلی خودرو ببرید، این نکات را در نظر داشته باشید:
- شیشه جلو را همیشه تمیز نگه دارید؛ چرا که هر لکه یا آلودگی روی شیشه میتواند کیفیت تصویر را کاهش دهد.
- روشنایی صفحه را متناسب با شرایط محیطی تنظیم کنید؛ در شب از روشنایی کم و در روز از روشنایی بیشتر استفاده کنید.
- اطلاعات نمایشی را به حداقل موارد ضروری محدود کنید تا از شلوغی بیش از حد صفحه جلوگیری شود.
- در زمان خرید خودرو، اگر امکانش هست هداپ دیسپلی خودرو را بهصورت کارخانهای انتخاب کنید؛ نصب پس از خرید (Aftermarket) ممکن است با سیستمهای خودرو بهخوبی یکپارچه نشود.
آیا نصب هداپ دیسپلی ارزش هزینه اضافی را دارد؟
نمایشگر هدآپ میتواند کیفیت رانندگی را بهتر کند. هداپ دیسپلی، فناوری مفید و هوشمندانهای است که بسیاری از رانندگان به سرعت به آن عادت میکنند. اگر مطمئن نیستید که به چنین آپشنی نیاز دارید یا نه، سعی کنید خودرویی با نمایشگر هدآپ را تست کنید تا ببینید آیا آن را دوست دارید یا نه. همچنین میتوانید با دوستان و همکارانی که ممکن است خودرویی با نمایشگر هدآپ داشته باشند صحبت کنید تا ببینید آیا این سیستم واقعا توانسته است برایشان مفید باشد یا نه.
سخن آخر
در این مطلب با هداپ دیسپلی و انواع آن آشنا شدیم. امیدواریم با مطالعه این مطلب، پاسخ تمام سؤالاتتان را گرفته باشید. اگر هنوز سؤالی درباره این موضوع دارید که بیجواب مانده است، حتما در بخش نظرات آن را برایمان بنویسید. کارشناسان ما در کارنامه آماده پاسخگویی به سؤالاتتان هستند.