آشنایی با سیستم اگزوز و عملکرد آن

یک اتومبیل از قطعات مختلفی تشکیل می‌شود که وظایف مختلفی را باید ایفا کنند. اگزوز یکی از این قطعات مهم است. قطعه‌ای که معمولاً خروجی آن را در پشت اتومبیل می‌بینید، اما شاید ندانید که چقدر اهمیت دارد و اساسا اگر نباشد، دیگر اتومبیل شما نمی‌تواند راه برود.

اگزوز چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

کلا در هر خودرو یا وسیله نقلیه موتوری، باید قطعه‌ای به نام اگزوز وجود داشته باشد. چرا که واکنش‌های شیمیایی ایجاد شده در سیلندرها باید به گونه‌ای، به خارج از اتومبیل هدایت شود.

در غیر این صورت، درست مثل دیگی که جوش آمده و راه فراری ندارد، منفجر خواهد شد. هرچند که گفته می‌شود اگزوزها برای این کار ساخته شده‌اند، اما کارهای دیگری هم از آن‌ها ساخته است. مثل این‌که آلایندگی‌ها را کم کنند، صدا و دما را هم کم کنند. یک لحظه تصور کنید که گازهای حاصل از واکنش‌های شیمیایی در موتور که دمایی ۸۰۰ درجه دارند، همان‌طور وارد هوا بشوند. دیگر خودتان تصور کنید چه وضعیتی برای اتومبیل‌ها و عابران پشت سر اتومبیل و محیط‌زیست ایجاد می‌شود.

اجزای اگزوز خودرو

سیستم اگزوز خودرو از چند بخش اصلی تشکیل شده است که هرکدام وظیفه مشخصی را در هدایت و تصفیه گازهای خروجی از موتور برعهده دارند. آشنایی با اجزای سیستم اگزوز خودرو به شما کمک می‌کند تا در صورت بروز مشکل، بتوانید به‌درستی عیب را تشخیص دهید. بخشی از سیستم اگزوز خودرو که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌شود، شامل منیفولد خروجی، لوله‌های رابط، کاتالیزور، منبع اگزوز (صدا خفه‌کن) و لوله پخش‌کننده دود است که در ادامه به‌تفصیل درباره هرکدام صحبت خواهیم کرد.

به‌طور کلی هر سیستم اگزوز خودرو ۳ تا ۵ بخش دارد:

۱. منیفولد خروجی

۲. لوله‌های رابط

۳. لوله اگزوز

۴. منبع اگزوز یا انباره اگزوز (صدا خفه‌کن)

۵. لوله پخش‌کننده دود

حتما بخوانید: آشنایی با سیستم برق خودرو و اجزای آن

• منیفولد چیست و چکار می‌کند؟

بخش اول سیستم اگزوز را منیفولد هوا هم می‌نامند. این بخش در موتورهای مختلف اتومبیل ۲ جور است. در اتومبیل‌هایی با موتورهای خطی، در یک طرف موتور قرار دارند. در اتومبیل‌هایی با موتور خورجینی V شکل هم، در ۲ طرف موتور ایجاد می‌شوند. در واقع این بخش، وظیفه دارد تا دود و گاز تولید شده در سرسیلندرها را، به سمت لوله اگزوز راهنمایی کند. پس منیفولدها را باید قطعاتی بدانیم که وظیفه‌شان دریافت دود و گاز ناشی از احتراق در موتور و سیلندرها و هدایت آن‌ها به یک بخش دیگر است. برای آشنایی بیشتر با سیلندرها، می‌توانید مقاله سیلندر را در کارنامه مطالعه کنید.

• لوله‌های رابط اگزوز چه می‌کنند؟

داخل اگزوز می توانید این لوله‌ها را مشاهده کنید. در واقع این لوله‌ها، قطعاتی هستند که منیفولد، انباره و سر اگزوز را به هم ربط می‌دهند. طراحان و سازندگان اتومبیل‌ها هم معمولا سعی می‌کنند در این حوزه سخت‌گیری زیادی کرده و برای این لوله‌ها از استانداردهای بالایی استفاده کنند. کارایی و عمر مفید این بخش را جنس، طول، شعاع قوس‌ها، قطر اسمی لوله و… تعیین می‌کنند تا بتوانند اثرگذارتر ظاهر شوند.

• کاتالیست کجاست؟

در گازهای خروجی از موتور که حاصل احتراق در سیلندرهاست، گازهای سمی مثل کربن مونوکسید، هیدروکربن و اکسیدهای نیتروژن وجود دارد. خروج همه این گازهای آلوده باعث آلودگی بیش از حد هوا می‌شود. اینجاست که پای کاتالیست‌ها به سیستم اگزوز باز می‌شود. کاتالیست‌ها در حقیقت قطعه‌هایی هستند که این گازهای آلوده را کاهش می‌دهند و گازهای خروجی از اتومبیل را تبدیل به گازهای غیرسمی و بی‌خطر می‌کنند. کارشناسان می‌گویند که اگر این قطعه درست کار کند تا ۹۰ درصد این گازهای سمی گرفته می‌شود. در حقیقت کاتالیست یک نوع فیلتر در راه این گازهای خروجی است. کاتالیست‌ها، چون نیاز به دمای ۸۰۰ درجه سانتی‌گراد دارند، در همان قسمت اولیه و بعد از منیفولد تعبیه می‌شوند.

اگر مشکلی در کاتالیزور خودرویتان ایجاد شود، باید هرچه سریع‌تر اقدام کنید. برای آشنایی بیشتر با علائم خرابی این قطعه، مقاله علائم خرابی کاتالیزور را در کارنامه بخوانید.

• منبع یا انباره اگزوز چه وظیفه‌ای دارد؟

یکی از جالب‌ترین کارهایی که اگزوزها انجام می‌دهند، کاهش صدای گازهایی است که در احتراق موتور تولید می‌شوند. در داخل منبع یا انباره اگزوز، مجموعه‌ای از لوله‌های سوراخ‌دار تعبیه شده است که این وظیفه را به عهده دارد. اگر به اتاق‌ها و استودیوهای آکوستیک‌شده سری بزنید، می‌بینید که علاوه بر پوشاندن درها و دیوارها،‌ سعی می‌کنند سطوح غیرهمگونی در دیوارها هم ایجاد کنند تا صدا را مدیریت کند. شاید بتوان گفت که در منبع اگزوز هم چنین اتفاقی می‌افتد، یعنی امواج صدای تولید شده در موتور، منعکس شده و در نهایت کمتر می‌شود تا صدای خروج گازها، گوش‌خراش نباشد.

حتما بخوانید: نحوه تشخیص ماشین چپی چگونه است؟

شاید علاقه‌مند باشید که مکانیسم این کم شدن صدا را بیشتر بدانید. چنین است این مکانیسم: وقتی یک موج صدا وارد منبع اگزوز می‌شود، ۲ بخش می‌شود. بخشی وارد محفظه شده و بخشی هم بازتاب می‌یابد. موجی که وارد محفظه شده، به دیوار منبع خورده و به سمت خارج بازتاب پیدا می‌کند. در نتیجه این موج‌ها داخل منبع اگزوز، به هم خورده و هم را خنثی می‌کنند تا در نهایت صدای متعادلی را بشنویم. همه این‌کارها در انباره اگزوز یا انبار صدا خفه‌کن اتفاق می‌افتد. جالب این‌که صداهای تولید شده در انباره‌ها نیز با توجه به جنس و ابعاد و دیگر خاصیت‌هایی که دارند، منحصر به خودشان است.

• لوله پخش‌کننده دود چیست؟

در نهایت این‌که وقتی عمل احتراق و فعل و انفعالات مربوط به بنزین در موتور و سیلندرها انجام شد، بخشی از هیدروکربن نسوخته، منوکسید کربن و دی‌اکسید کربن وارد منیفولد یا هدرز می‌شود. فشار این گازها خیلی زیاد است. حرارتی هم در حد کوره‌های ذوب فلزات دارند. در نهایت این‌که همه گازها و دودهای تولید شده از سیلندرها بعد از عبور از منیفولد، رابط‌ها، کاتالیست و منبع اگزوز، وارد یک لوله پخش‌کننده دود اگزوز شده و به خارج اتومبیل هدایت می‌شوند. طراحی این بخش به شدت اهمیت دارد. چرا که اگر خوب طراحی نشود، در شتاب و کارکرد موتور اثر منفی می‌تواند داشته باشد.

فشار معکوس در اگزوز ماشین چیست؟

فشار معکوس یا Backpressure در سیستم اگزوز خودرو، به مقاومتی گفته می‌شود که گازهای تولیدشده در مسیر خروج از اگزوز با آن مواجه می‌شوند. این فشار تا حدی برای عملکرد صحیح موتور لازم است، اما اگر بیش از حد باشد، مشکلات جدی ایجاد می‌کند.

وقتی فشار معکوس در اگزوز ماشین زیاد باشد، گازهای خروجی به‌سختی از سیلندرها خارج می‌شوند و این موضوع باعث می‌شود که در چرخه بعدی احتراق، فضای کافی برای ورود مخلوط سوخت و هوا وجود نداشته باشد. در نتیجه، قدرت موتور کاهش یافته و مصرف سوخت افزایش می‌یابد. از دلایل اصلی افزایش فشار معکوس می‌توان به گرفتگی کاتالیزور، خرابی منبع اگزوز یا تغییرات غیراصولی در مسیر خروجی اشاره کرد.

در خودروهای مجهز به توربوشارژر، مسئله فشار معکوس پیچیده‌تر می‌شود؛ چراکه توربو برای عملکرد بهینه خود به جریان مناسب گازهای خروجی نیاز دارد. طراحی صحیح اگزوز در این خودروها می‌تواند تأثیر مستقیمی بر عملکرد توربو و در نتیجه قدرت نهایی موتور داشته باشد.

چطور طراحی نامناسب اگزوز قدرت را کم می‌کند؟

در بعضی از ماشین‌ها، منیفولد گاز در بالای منیفولد دود نصب می‌شود. در این صورت برای بی‌صدا کردن دود ناشی از احتراق، از ۲ صدا خفه کن استفاده می‌شود. چنین ایده‌هایی برای موتورهایی که قدرت زیادی دارند، امری ناگزیر است. در این صورت طراحی این صدا خفه‌کن ها در کم و زیاد شدن صدای ایجاد شده از اگزوز و موتور، اثرگذار ظاهر می‌شود. این صدا خفه‌کن‌ها طوری طراحی می‌شوند تا گازهای خروجی موتور در آن به تدریج منبسط شده و از گرمایش کم شود. فشار این گازها هم کاسته می‌شود. اگر این فشار کم نشود، باعث می‌شود تا قدرت موتور کمتر شود. اما چرا؟ این فشار منفی می‌تواند از خروج گازهای تولید شده در موتور جلوگیری کند؛ به همین راحتی. می‌بینید که همه چیز به همه‌چیز ربط دارد؛ مخصوصاً در طراحی موتورها و ماشین‌ها.

سیستم اگزوز چطور باعث افزایش قدرت موتور می‌شود؟

همان‌طور که اشاره شد، باید طراحی اگزوز و جزئیاتی که باعث انتقال گازها و دودها به بخش‌های انتهایی آن می‌شود، با دقت صورت بگیرد. چرا که سهل‌انگاری در طراحی هر کدام، شاید باعث کم شدن فشار گازها و در نتیجه ممانعت از خروج متعادل آن‌ها از اگزوز و در نهایت کم شدن از قدرت مفید پیشرانه شود. اما برای این‌که مشکلی در ایجاد قدرت خودرو وجود نداشته باشد، سعی می‌کنند نکاتی را در طراحی پیشرانه و اگزوز رعایت کنند، از جمله:

ـ سعی می‌کنند پیشرانه را طوری طراحی کنند که هوا به راحتی واردش شود. چرا که اگر این اتفاق به راحتی نیفتد، برای غلبه بر مقاومت هوا بخشی از قدرت موتور مصرف می‌شود. در بعضی از خودروها، برای این‌که چنین مشکلی پیش نیاید، از ورودی منیفولدهای صیقلی استفاده می‌کنند. همچنین کم کردن لوله‌های ورودی و بزرگتر کردن فیلتر هوا هم تأثیرگذار است.

حتما بخوانید: انواع رنگ دود اگزوز؛ رنگ دود ماشین شما نشانه چیست؟

ـ گاهی نیز سعی می‌کنند مقاومت موجود در مسیر خروج دود را کمتر کنند تا مانع تجمع و خروج متعادل از سیلندرها نشود. اگر اگزوز کوچک یا مقاومت هوا در صدا خفه کن زیاد باشد، فشار منفی اتفاق افتاده و بخشی از قدرت موتور را به خودش معطوف می‌کند. به این منظور در طراحی اگزوز، سعی می‌کنند از هدرزها یا لوله‌هایی با انتهای گشاد و آزاد استفاده کنند.

انواع اگزوز و مدل‌های آن

مدل‌های جدیدتری از اگزوزها در راه است و دنیای خودرو از همه نظر درحال پیشرفت است. اما رایج‌ترین مدل‌های اگزوز این‌ها هستند:

• تک خروجی: در بیشتر خودروها از این مدل استفاده می‌شود؛ از همه هم ارزان‌تر است. کلاً از یک لوله برای خارج کردن دود از سیلندر استفاده می‌شود. البته باید گفته شود که این مدل، در موتورهای کم‌حجم و کم‌قدرت‌تر استفاده می‌شود. چون خروجی دود و گاز کمتر است و با همین مدل هم کار راه می‌افتد.

• دو خروجی: به اگزوزهای دوگانه هم معروف هستند. این روزها خیلی هم رایج است؛ چرا که حجم و قدرت موتورها بیشتر شده و خودرسازها سعی می‌کنند از این خروجی‌های دوگانه استفاده کنند تا بتوانند عملکرد بهتری بگیرند. ضمن این‌که در نهایت نیز باعث می‌شود تا سوخت مصرفی پیشرانه هم کمتر شود. این مدل برای سیستم‌های توربوشارژر امروزی به شدت مناسب است.

• دوگانه مختلف: این یکی هم مثل همان قبلی است. البته یک فرق کوچک دارد. در مدل قبلی به واسطه استفاده از مخزن‌های بزرگتر، امکان استفاده از لوله‌های خم شونده وجود نداشت. در نتیجه در ماشین‌های کوچک‌تر نمی‌شد از آن‌ها استفاده کرد. این اگزوزها به واسطه استفاده از مخزن‌های کوچکتر، امکان بازطراحی در لوله‌های اگزوز را به سازندگان می‌دهند.

• دوطرفه: البته از این مدل‌ها چندان استقبال نشد. در واقع همان مدل‌های عوض شده اگزوزهای دوگانه بودند که به دلایل مختلف توسط ماشین‌بازها عوض می‌شدند.

• اگزوز بهینه (high performance): سرعت خروج گاز و دود در این مدل خیلی بالاست چرا که در طراحی آن‌ها از آلیاژهای خاصی استفاده شده است. البته چون صداهای گوشخراش و منحصر به فردی دارند، استفاده از آن‌ها غالبا در شهر ممنوع است.

اگزوز ریموت‌دار چیست؟

ماشین‌بازها معمولا اخلاقیات خاصی دارند و به همین دلیل، امکانات مختلفی برای استفاده آن‌ها راهی بازار می‌شود. یکی از این علایقی هم که دارند، شنیدن صداهای مختلف اگزوز است؛ یعنی دیگر دوست ندارند که به یک صدا اکتفا کنند و هر بار دوست دارند صدایی خاص از اگزوز ماشین‌شان بشنوند. به همین دلیل، کیت ریموت‌دار اگزوز راهی بازار شده. شما بعد از نصب این کیت روی خودرو، می‌توانید هر دفعه یک دکمه را زده و صدای خروجی اگزوزتان را عوض کنید. اتفاقا استقبال خوبی هم از این آپشن شده است.

مشکلات شایع سیستم اگزوز خودرو

سیستم اگزوز خودرو ممکن است در طول زمان با مشکلات مختلفی مواجه شود که شناسایی به‌موقع آنها می‌تواند از هزینه‌های سنگین‌تر جلوگیری کند. برخی از رایج‌ترین مشکلاتی که برای سیستم اگزوز ماشین پیش می‌آید عبارتند از:

• نشت گازهای خروجی: این مشکل معمولاً بر اثر پوسیدگی، زنگ‌زدگی یا ترک‌خوردگی لوله‌ها و اتصالات اگزوز ایجاد می‌شود و می‌تواند باعث ورود گازهای سمی به کابین خودرو شود که بسیار خطرناک است.
• صدای غیرعادی و بلند اگزوز: اگر صدای اگزوز شما ناگهان بلندتر یا گوش‌خراش‌تر شد، احتمالاً منبع اگزوز (صدا خفه‌کن) سوراخ یا پوسیده شده است.
• گرفتگی کاتالیزور: یکی از مشکلات شایع، گرفتگی مبدل کاتالیزوری است که باعث کاهش قدرت موتور، افزایش مصرف سوخت و روشن شدن چراغ چک موتور می‌شود.
• لرزش و برخورد لوله‌های اگزوز: زمانی که بست‌های نگه‌دارنده اگزوز بشکنند یا پوسیده شوند، لوله‌ها آزاد شده و به بخش‌های زیرین خودرو برخورد می‌کنند که صدای تق‌تق ایجاد می‌کند.
• افزایش مصرف سوخت و کاهش قدرت: این دو نشانه معمولاً با هم ظاهر می‌شوند و می‌توانند ناشی از انسداد مسیر خروج گازها یا خرابی سنسورهای اکسیژن باشند.

اگزوز کی خراب می‌شود؟

اگزوز هم مثل هر قطعه دیگر ماشین، چون جنبه مصرفی دارد، بعد از مدتی خراب شده و باید فکری به حالش کرد. خیلی‌ها حواس‌شان به نشانه‌های این خرابی نیست و به همین دلیل، خرجشان هم زیاد می‌شود. در حالی که اگر نشانه‌های خرابی و مستهلک شدن این قطعه را می‌دانستند، در نتیجه می‌توانستند با هزینه کمتری فکری برایش بکنند. مهم‌ترین نکته این است که باید گوش به زنگ صداهای تولید شده از اگزوزتان باشید. اگر صدایی غیر عادی داد، آن را باید در کنار نشانه‌های دیگر گذاشته و متوجه شوید که نیازمند توجه بیشتر شماست.

حتما بخوانید: علائم خرابی سنسور دریچه گاز و دلایل آن

از دلایل خرابی اگزوزها، می‌توان به این‌ها اشاره کرد:

ـ بست‌های منبع اگزوز شکسته می‌شود

ـ تیغه‌های داخل منبع خراب یا پوسیده می‌شود

ـ شکسته یا سست شدن حلقه اتصال منبع

ـ پوسیدگی یا سوراخ شدن قطعات اتصال اگزوز یا منبع

ـ و …

اما کی و چطور بدانیم که وقت تعویض یا رسیدگی و سرویس اگزوز اتومبیل‌مان است؟ این نشانه‌ها را سعی کنید جدی بگیرید:

ـ اگر صدای موتور شما غیرعادی و آزاردهنده شد، باید گوش به زنگ باشید. شاید که اگزوزتان پاره یا سوراخ شده باشد.

ـ اگر تازگی‌ها یا به طور کلی، از مسیرهای سنگلاخی و ناهموار و پر آب عبور کرده‌اید، احتمال دارد که اگزوز شما که در زیر اتومبیل طراحی شده، آسیب دیده باشد. اگر هم در مناطق مرطوب و شرجی زندگی می‌کنید که باید حواس‌تان شش‌دانگ جمع باشد. چون فرسودگی اگزوز شما سریع‌تر اتفاق می‌افتد و در نتیجه، با کوچکترین حادثه یا ضربه‌ای، از دور خارج خواهد شد.

ـ اگر احیانا قدرت ماشین‌تان کم شده یا میزان مصرف سوخت آن افزایش یافت و دلیل خاصی هم نداشت، شاید دلیلش همین مشکل داشتن اگزوز باشد.

ـ شاید هم اساسا عمر مفید اگزوز شما به سر رسیده است؛ به همین سادگی. این زمان را معمولا پنج سال می‌دانند و طی مسافت ۸۰ تا ۱۵۰ هزار کیلومتر.

ـ گاهی نیز توری‌های کاتالیست اگزوز شما دچار مشکل شده و باید تعویض شود. کاتالیست حرارت گازهای خروجی را کم کرده و از آلایندگی‌اش می‌کاهد.

حتما بخوانید: نحوه تشخیص دستکاری کیلومتر ماشین

دلایل خرابی اگزوز خودرو

دلایل خرابی اگزوز خودرو متنوع است و شناخت آنها می‌تواند به شما در پیشگیری از مشکلات جدی‌تر کمک کند. برخی از مهم‌ترین عواملی که باعث خرابی سیستم اگزوز ماشین می‌شوند عبارتند از:

• زنگ‌زدگی و خوردگی فلزات: رطوبت، نمک و مواد شیمیایی موجود در جاده‌ها به‌مرور زمان باعث خوردگی لوله‌های اگزوز و منبع می‌شوند. این موضوع در مناطق مرطوب و شرجی یا مناطقی که در زمستان از نمک برای یخ‌زدایی جاده‌ها استفاده می‌شود، شدیدتر است.
• ضربه و برخورد با موانع: از آنجایی که اگزوز در زیر خودرو قرار دارد، برخورد با سرعت‌گیرهای بلند، دست‌اندازها، سنگ‌ها یا مسیرهای ناهموار می‌تواند به آن آسیب برساند.
• گرمای شدید و سیکل‌های حرارتی مکرر: اگزوز دائماً در معرض دمای بسیار بالا و سپس سرمایش قرار می‌گیرد. این تغییرات دما باعث انبساط و انقباض مکرر فلزات شده و در نهایت به ترک‌خوردگی یا شکنندگی منجر می‌شود.
• تجمع آب و بخار در اگزوز: در مسافت‌های کوتاه، آب حاصل از احتراق فرصت تبخیر پیدا نمی‌کند و در اگزوز باقی می‌ماند و باعث پوسیدگی از داخل می‌شود.
• کیفیت پایین سوخت: استفاده از سوخت نامرغوب می‌تواند باعث تولید ترکیبات خورنده در گازهای خروجی شود و عمر مفید اگزوز را کاهش دهد.

چرا گاهی صدایی شبیه برخورد دو فلز می‌شنویم؟

لوله اگزوزی که می‌بینید، به هر حال محکم به جایی بند می‌شود تا به اطراف خودش برخورد نکند. این کار هم توسط بست‌های مختلف صورت می‌گیرد. اما به واسطه گذر زمان و مصرف آن، قلاب یا قطعه یا بستی که این لوله را مهار می‌کند، پوسیده شده و از کار می‌افتد. در نتیجه لوله اگزوز به قطعات دیگری در زیر ماشین و بدنه برخورد کرده و چنین صدایی ایجاد می‌کند. اگر هم گذرتان به جاده‌های ناهموار بیفتد ممکن است این اتفاق برای اگزوزتان پیش بیاید.

صدای غرش اگزوز به معنای چیست؟

خیلی ساده است: شما دارید از اگزوزتان استفاده می‌کنید و به مرور زمان پوسیده می‌شود. در این صورت پوسیدگی و سوراخ شدن منبع سوخت اتفاق می‌افتد. یک منبع سوراخ شده یا آسیب دیده، می‌تواند باعث فشار بر اجزای دیگر خودرو شود. اگر هم نسبت به آن بی‌تفاوت باشید، ممکن است صدای آن هم بیشتر شود. اگر باز هم بابت این قضیه مطمئن نیستید، می‌توانید منبع اگزوز را چک کنید و ببینید که نشانه زنگ‌زدگی و پوسیدگی دارد یا نه.

حتما بخوانید: راهنمای جامع تشخیص رنگ خودرو و کارشناسی رنگ

در ضمن اگر قدرت خودرو کم و مصرف سوخت هم بالا برود، می‌تواند نشانه‌ای از پوسیدگی اگزوز باشد. در نهایت این‌که به یاد داشته باشید که اگزوز، به مرور زمان که مصرف می‌شود، از دور هم باید خارج شود. مخصوصا اگر در مناطق شرجی و مرطوب رانندگی می‌کنید یا این‌که استفاده مستمری از ماشین‌تان نداشته و صرفا در مسافت‌های کوتاه‌ از آن‌ها استفاده می‌کنید. اما چرا؟ خیلی ساده است؛ اگر خودرو زیاد کار کند، آن حجم آب و بخاری که در اگزوز جمع شده، با داغ شدن آن از منبع خارج می‌شود. اما تا ماشین روشن نشده، آن را خاموش کنید، این حجم از آب و بخار در اگزوز باقی مانده و به مرور زمان، باعث پوسیدگی و سوراخ شدن آن می‌شود.

راه‌های ارتقای سیستم اگزوز

بسیاری از علاقه‌مندان به خودرو به دنبال ارتقای سیستم اگزوز خودرو هستند تا هم قدرت بیشتری بگیرند و هم صدای بهتری داشته باشند. راه‌های مختلفی برای بهبود عملکرد سیستم اگزوز ماشین وجود دارد که در ادامه به برخی از مهم‌ترین آنها اشاره می‌کنیم:

• تعویض منیفولد کارخانه‌ای با هدرز: هدرزها لوله‌هایی با طراحی بهینه هستند که به جای منیفولد کارخانه‌ای نصب می‌شوند و مسیر خروج گازها را بهبود می‌بخشند. این کار باعث کاهش فشار معکوس و افزایش قدرت موتور می‌شود.
• استفاده از لوله‌های با قطر بیشتر: افزایش قطر لوله‌های اگزوز به گازهای خروجی اجازه می‌دهد با سرعت بیشتری خارج شوند و در نتیجه قدرت موتور افزایش یابد. البته باید توجه داشت که قطر بیش از حد بزرگ نیز می‌تواند باعث کاهش گشتاور در دورهای پایین شود.
• تعویض منبع اگزوز با مدل اسپرت: اگزوزهای اسپرت طراحی داخلی متفاوتی دارند که هم صدای بهتری تولید می‌کنند و هم مقاومت کمتری در مسیر خروج گازها ایجاد می‌کنند.
• حذف کاتالیزور (با رعایت قوانین): این کار هرچند باعث افزایش قدرت می‌شود، اما به دلیل افزایش آلایندگی و ممنوعیت قانونی، توصیه نمی‌شود و در بسیاری از کشورها جریمه دارد.
• نصب اگزوز تیونینگ‌شده: برخی از شرکت‌های معروف مانند Akrapovic، Remus و … سیستم‌های اگزوز کاملی را برای خودروهای مختلف تولید می‌کنند که هم از نظر عملکرد و هم از نظر وزنی بهینه‌سازی شده‌اند.

اگر خودروی شما مجهز به توربوشارژر است، ارتقای سیستم اگزوز می‌تواند تأثیر چشمگیری بر عملکرد توربو داشته باشد. البته پیش از هرگونه تغییر، بهتر است با یک متخصص مشورت کنید.

زمان مناسب تعویض اگزوز خودرو

یکی از سؤالات مهمی که برای بسیاری از رانندگان پیش می‌آید این است که زمان مناسب تعویض اگزوز خودرو چه زمانی است؟ پاسخ دقیقی برای این سؤال وجود ندارد، زیرا عمر مفید اگزوز به عوامل مختلفی مانند کیفیت ساخت، شرایط آب‌وهوایی، نوع رانندگی و کیفیت سوخت بستگی دارد. با این حال، می‌توان یک بازه زمانی تقریبی را در نظر گرفت.

به‌طور کلی، عمر مفید سیستم اگزوز ماشین بین ۵ تا ۷ سال یا چیزی حدود ۸۰ تا ۱۵۰ هزار کیلومتر است. اما اگر در مناطق مرطوب و شرجی زندگی می‌کنید یا بیشتر مسیرهای شما کوتاه است، این عمر ممکن است به نصف کاهش یابد. بهترین راه برای تشخیص زمان تعویض، توجه به نشانه‌هایی است که در بخش قبل به آنها اشاره شد:

• افزایش صدای اگزوز: اگر صدای اگزوز به‌طور محسوسی بلندتر یا گوش‌خراش‌تر شده است.
• کاهش قدرت و افزایش مصرف سوخت: اگر موتور ضعیف شده و بنزین بیشتری مصرف می‌کند.
• دیدن دود یا بوی غیرعادی: وجود دود سفید، آبی یا سیاه از اگزوز یا بوی نامطبوع در کابین.
• مشاهده زنگ‌زدگی و سوراخ‌شدگی: بررسی دوره‌ای زیر خودرو می‌تواند به شما در تشخیص به‌موقع کمک کند.

اگر هرکدام از این علائم را مشاهده کردید، بهتر است اگزوز را نزد یک تعمیرکار ماهر ببرید و در صورت نیاز نسبت به تعویض آن اقدام کنید.

هزینه‌های تعمیر و تعویض قطعات سیستم اگزوز

هزینه‌های تعمیر و تعویض قطعات سیستم اگزوز خودرو به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمی‌توان یک رقم دقیق برای آن مشخص کرد. با این حال، شناخت این عوامل به شما کمک می‌کند تا بهتر بتوانید بودجه‌بندی کنید.

• نوع و مدل خودرو: هزینه قطعات اگزوز برای خودروهای معمولی با خودروهای لوکس یا اسپورت تفاوت چشمگیری دارد. هرچه خودرو گران‌تر باشد، تعویض و تعمیر قطعات آن هم هزینه بیشتری دارد.
• قطعه‌ای که نیاز به تعویض دارد: تعویض منبع اگزوز هزینه‌ای متفاوت از تعویض کاتالیزور یا لوله‌های رابط دارد. معمولاً کاتالیزور و منبع اگزوز از پرهزینه‌ترین قطعات هستند.
• کیفیت قطعه (اصل یا متفرقه): قطعات اصلی و اورجینال معمولاً قیمت بالاتری دارند اما عمر مفید بیشتری هم دارند. قطعات برندهای متفرقه ارزان‌تر هستند اما ممکن است کیفیت و دوام کمتری داشته باشند.
• هزینه دستمزد تعمیرکار: این هزینه بسته به تخصص تعمیرکار، موقعیت جغرافیایی و پیچیدگی کار متغیر است.
• نیاز به قطعات جانبی: گاهی برای تعویض یک قطعه، نیاز به تعویض بست‌ها، واشرها یا قطعات جانبی دیگری نیز وجود دارد که به هزینه نهایی اضافه می‌شود.

به‌عنوان یک قاعده کلی، بهتر است برای تعویض قطعات اگزوز حتماً از قطعات باکیفیت و تعمیرکاران ماهر استفاده کنید تا مجبور به تکرار هزینه در مدت زمان کوتاهی نشوید. همچنین، با سرویس‌های دوره‌ای منظم می‌توانید از بروز بسیاری از مشکلات جدی و هزینه‌های سنگین جلوگیری کنید.

چنانچه خواندن این مقاله را برای‌تان رضایت‌بخش بود توصیه می‌کنیم دیگر مقالات ما در زمینه علل روشن نشدن ماشین در هوای سرد و علت لرزش خودرو را نیز بخوانید. همچنین اگر در این زمینه پیشنهاد و یا نظری دارید آن را با خوانندگان ما در میان بگذارید.